သၽွမ္းျပည္မူးယစ္ေဆးဝါးေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ႕၏ ဂၽြန္လ ၂၆ ရက္ ၂၀၁၂ တြင္ ေနာက္ဆုံး အႀကိမ္ထြက္ရွိမည့္ မူးယစ္ေဆးဝါးဆိုင္ရာအစီရင္ခံစာ၌ Win- Win Solution (သူနိုင္ ကိုယ္နိုင္ ေျဖရွင္းမည့္နည္းလမ္း) ပါရွိအႀကံျပဳထားပါသည္။

အဆိုပါအစီရင္ခံစာ၌ ယမန္ႏွစ္က သၽွမ္းျပည္အတြင္းျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ မူးယစ္ေဆးဝါးႏွင့္ပတ္သက္ သည့္အခ်က္အလက္မ်ားျဖစ္သည့္ -
၁- ေရႊႀတိဂံေဒသ မူးယစ္ရာဇာ ေနာ္ခမ္းအား လာအိုအာဏာပိုင္မ်ား ဖမ္းဆီးမိျခင္း။
၂- ၂၀၁၁- ၂၀၁၂ သၽွမ္းျပည္အတြင္း မူးယစ္ေဆးဝါး အထြက္ႏွုန္းတိုးလာျခင္း- စသည္တို႔အျပင္ (ေရွးယခင္ကတည္းက အႀကံျပဳခဲ့သည္) က်င့္သုံးသင့္ေသာ မူးယစ္ေဆးဝါးျပႆနာ ေျဖရွင္းေရးနည္းလမ္းလည္းပါရွိမည္ျဖစ္သည္။

Shan Drug Watch ၏ Newsletter အသစ္တြင္ သၽွမ္းျပည္အေရး သိရွိနားလည္သည့္ပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ သုံးသပ္ခ်က္မ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားသည္။

Opium Warlords (ေလာ္ရွင္းဟန္ အေၾကာင္း) Heroin Wars (ခြန္ဆာအေၾကာင္း) မ်ား႐ုပ္ရွင္ မွတ္တမ္း ျဖင့္ နာမည္ႀကီးသည့္ Adrian Cowell ( 1934-2011) က သၽွမ္းျပည္တြင္းမူးယစ္ေဆးဝါးျပႆနာႏွင့္ပတ္သက္၍ “ မူးယစ္ရာဇာမ်ား တေယာက္ၿပီးတေယာက္ လာ၊ တေယာက္ၿပီးတေယာက္ထြက္သြားေသာ္လည္း မူးယစ္ေဆးဝါး မ်ားမွာ ထာ၀ရတည္ရွိေနဆဲ” “ Drug lords may come and Drug lords may go, but the drugs will go on forever.” ဟု ေျပာဆိုခဲ့ဖူးသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ပထမဆုံးေသာ သမၼတျဖစ္သူ ေညာင္ေရႊေစာ္ဘြားစဝ္ေရႊသိုက္၏ သားတဦးျဖစ္ေသာ သၽွမ္းအမ်ိဳးသာေခါင္းေဆာင္ စဝ္ဇန႔္ေယာင္ေဟြ႕( 1939-2004) ကမူ - ေရွးယခင္ကတည္းက က်င့္ သုံးလာသည့္ သၽွမ္းျပည္တြင္းမူးယစ္ေဆးဝါး တိုက္ဖ်က္ေရးနည္းလမ္းမွာ“ မီးခိုးသာၿငိမ္းေအာင္ လုပ္ေနၿပီး မီးညႊန႔္က်ိဳးေအာင္ မသတ္” ဟူေသာ နည္းလမ္းအတိုင္းျဖစ္ေနေၾကာင္း သုံးသပ္ေျပာဆို ခဲ့သည္။

Shan Drug Watch အစီရင္ခံစာ ေရးသားသူ ဦးခြန္စိုင္းမွာ သၽွမ္းျပည္တြင္းမူးယစ္ေဆးဝါးအေရးကို ႏွစ္ ၃၀ ေက်ာ္ေလ့လာမွတ္သားျပဳစုခဲ့သူတဦးျဖစ္သည္။ ၎က“ မူးယစ္ေဆးဝါးျပႆနာရဲ့အရင္း အျမစ္ဟာ နိုင္ငံေရးျပႆနာျဖစ္တယ္။ နိုင္ငံေရးျပႆနာ ဝင္မလာခင္တုန္းက မူးယစ္ေဆးျပႆနာ ဆိုတာလဲ မရွိခဲ့ဘူး။

ဦးခင္ညြန႔္ေခါင္းေဆာင္တဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံေထာက္လွမ္းေရးတပ္ဖြဲ႕ မၿပိဳကြဲခင္တုန္းက ေထာက္လွမ္းေရး အရာရွိတဦးက တာခ်ီလိတ္ ျပည္သူ႔စစ္ေခါင္းေဆာင္တဦးကို ဘယ္လိုေျပာလဲဆိုေတာ့- မူးယစ္ေဆးဝါး သုံးစြဲသူတဦးဟာ ဘီဘီစီသတင္းနားေထာင္သူတဦးေလာက္ အျပစ္မႀကီးဘူးလို႔ ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာနိုင္ငံအစိုးရ သမၼတဦးသိန္းစိန္ ဦးေဆာင္ၿပီးလုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဖာ္ေဆာင္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို အဖက္ဖက္ကေန ပြင့္လင္းစြာ လက္တြဲပူးေပါင္း ပါဝင္လုပ္ေဆာင္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ နိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးမွုကေန သေဘာတူညီမွု ရရွိလာမယ္။ နိုင္ငံေရး သေဘာတူညီမွုဟာ မူးယစ္ေဆးဝါး ျပႆနာေျဖရွင္းေရးကို တဖက္တလမ္းကေန ကူညီပံ့ပိုးေပးလိမ့္မယ္လို႔ ယုံၾကည္ ပါတယ္” ဟု ေျပာပါသည္။

၂၀၁၂ ဂၽြန္ ၂၆ မူးယစ္ေဆးဝါးတိုက္ဖ်က္ေရးေန႔ ထုတ္ သၽွမ္းျပည္မူးယစ္ေဆးဝါးေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာ ေရးအဖြဲ႕ Shan Drug Watch မွ သၽွမ္းျပည္ျပည္၏ မူးယစ္ေဆးဝါးအေျခအေနအား ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း စစ္တမ္းေကာက္၍ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ေလ့ရွိသည္။