တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ ၁၂ ဖြဲ႕ကျမန္မာအစိုးရႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဖာ္ေဆာင္ေရးေဆြးေႏြးၿပီး ေနာက္ ပိုင္း နယ္စပ္ေနဒုကၡသည္မ်ား ေနရပ္ျပန္လည္အေျခခ်ေရးဖိအားေပးသည့္အေနျဖင့္ ေစတနာရွင္ တခ်ိဳ႕ကရိကၡာ ေထာက္ပံ့မွု မ်ားျဖတ္ေတာက္မွုအေပၚ အခ်ိန္မတန္ေသးဟူသည့္ ေဆြးေႏြးခ်က္တရပ္ပါဝင္သည့္ Ethnic Conflicts, Refugees and Sanction ဟူေသာ လက္ရွိျမန္မာ၏ ေျပာင္းလဲျခင္း၏ေဆြးေႏြးပြဲတရပ္ ထိုင္းနိုင္ငံ ခ်င္းမိုင္တကၠသိုလ္၌ က်င္းပခဲ့သည္။

ေဆြးေႏြးပြဲကို ဂၽြန္လ ၁၄ ရက္ကက်င္းပခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ဒုကၡသည္မ်ားအား ေနရပ္ျပန္ေစရန္ အစာေရစာႏွင့္ အေထာက္အပံ့မ်ား ေထာက္ပံ့မွုရပ္ဆိုင္းလိုက္သည္မွာ အခ်ိန္မတန္ေသးေၾကာင္း ထိုင္း ျမန္မာနယ္စပ္ တေလၽွာက္ ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရး ညြန႔္ေပါင္းအဖြဲ႕ (TBBC) မွ Mr. Duncan McArthur က တက္ေရာက္ သူလူထု ၁၀၀ ေက်ာ္အား ေျပာသည္။

“ ဒုကၡသည္ေတြ ေနရပ္ျပန္နိုင္ဖို႔ဘာေတြလိုအပ္သလဲဆိုေတာ့ (၁) တိုင္းရင္းသားနယ္ေျမထဲကို အင္အားျဖည့္ တိုးခ်ဲ႕ခ်လာ တဲ့ျမန္မာစစ္တပ္ေတြ တပ္ဆုတ္ေပးရမယ္။ (၂) ဒုကၡသည္ေတြျပန္လည္ အေျခခ်တဲ့ေနရာမွာကူညီ ေထာက္ပံ့မွုေပးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း ရွိရမယ္။(၃) လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြ အပစ္ရပ္သေဘာတူညီခ်က္ေတြအတိုင္း လိုက္နာရမယ့္ စည္းမ်ဥ္းရွိရ မယ္။ (၄) ဒုကၡသည္ေတြျပန္ လည္ေနရာခ်တဲ့ေနရာေတြမွာ ဘယ္အဖြဲ႕အစည္းမဆို ဝင္ေရာက္လည္ပတ္ခြင့္ရွိတယ္ဆိုတဲ့ ဥပေဒရွိရ မယ္။ (၅) တျပည္လုံးဆိုင္ရာ နိုင္ငံေရး သေဘာတူညီခ်က္ေတြရွိ ရမယ္။ (၆) တရားဥပေဒ စီရင္ေရးမွာ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးရွိရမယ္။ ဒီဟာေတြမရွိေသးဘဲနဲ႔ ဒုကၡသည္ေတြကို ေနရပ္ျပန္ပို႔ရင္ ဘာမွထူးမွာမဟုတ္ဘူး။ ဒုကၡသည္ စခန္း ကိုဘဲ ျပန္ေျပးလာၾက ဦးမွာဘဲ” ဟု Mr. Duncan McArthur က ေျပာသည္။

အပစ္ရပ္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္ေရးလုပ္ငန္းႏွင့္ပတ္သက္၍လည္း- အပစ္ရပ္ၿပီးေနာက္ပိုင္း ျမန္မာစစ္တပ္ မ်ား တပ္ဆုတ္မွုမရွိေသာ္လည္း တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕မ်ားၾကားပစ္ခတ္မွုေလ်ာ့ပါးသြားသည္ဟု ဆိုနိုင္ေၾကာင္း၊ ထို႔အျပင္ အပစ္ရပ္တပ္ဖြဲ႕၊ လူမွုအဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ နိုင္ငံေရးပါတီတို႔ အေတာ္အသင့္ ဆက္သြယ္၊ ေတြ႕ဆုံ၊ ေဆြးေႏြးနိုင္ၾကသည္ကိုၾကည့္ ျခင္းအားျဖင့္ အေကာင္းဖက္ေျပာင္းလဲမွုကို အနည္းငယ္ ေတြ႕ေနရ ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ဤအခ်က္အနည္းအက်ဥ္းကိုျမင္ကာ ေစတနာရွင္တခ်ိဳ႕ႏွင့္ အစိုးရတခ်ိဳ႕က ဒုကၡသည္မ်ား အား ရိကၡာျဖတ္ ေနရပ္ျပန္ပို႔ရန္စီစဥ္ေနၾကသည့္အခ်က္မွာေတာ့ အခက္အခဲတခုျဖစ္ေနေၾကာင္း ၎က ဆက္ လက္ေျပာျပသည္။

သို႔ေသာ္ လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕မွ Sunai Pasuk ကမူ ထိုင္းနိုင္ငံမွၾကဳံေတြ႕ခဲ့ရသည့္ အေတြ႕ အၾကဳံအရ ျမန္မာနိုင္ငံအစိုးရသည္ စစ္တပ္ႏွင့္မကင္းကြာသျဖင့္ စစ္တပ္မွအာဏာမသိမ္းေတာ့ဟု မဆိုနိုင္ ေသးေၾကာင္း၊ အလားတူ ျမန္မာနိုင္ငံအစိုးရမွ အာမခံခ်က္မေပးနိုင္သည့္အခ်က္မ်ားစြာရွိေနေသးေၾကာင္း ေထာက္ျပသည္။

မေသခ်ာသည့္အခ်က္မ်ားအနက္ ျမန္မာအစိုးရက အာမခံခ်က္၊ အေပးအယူ (Benchmark မ်ားျဖစ္ေသာ ဥပမာ- နိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ားက်န္ရွိေနေသးျခင္း၊ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ မျပင္ဆင္ရေသးျခင္း၊ စီးပြါးေရး လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ သည့္ ၾကည္လင္မွု ((Transparency) မရွိေသးျခင္း၊ ေဒသခံမ်ား လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရျခင္း၊ တိုင္းရင္းသားမ်ား အေပၚ ထိုးစစ္ဆင္မွုမ်ားရွိ ေနေသးျခင္း) တို႔ေၾကာင့္ ျပည္ပစီးပြါးေရး လုပ္ငန္းရွင္မ်ား ျမန္မာနိုင္ငံထဲသို႔ အေဆာတလ်င္ ဝင္ေရာက္ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံမွုမ်ား လုပ္ေနျခင္းမွာ မသင့္ေလ်ာ္ ေသးေၾကာင္း - အဆိုပါပုဂၢိဳလ္က သုံးသပ္ပါသည္။

Mr. Duncan McArthur ႏွင့္ Sunai Pasuk တို႔အျပင္ KNU ၏ ဒုဥကၠဌ ေဒးဝစ္ဒ္သာကေဘာႏွင့္ သၽွမ္းသံ ေတာ္ဆင့္သတင္းဌာန အယ္ဒီတာ ဦးခြန္စိုင္းတို႔လည္း ျမန္မာနိုင္ငံ၏ေျပာင္းလဲေရးႏွင့္ပတ္သက္ေသာအခ်က္ အလက္မ်ား ေျပာခဲ့ၾက သည္။

“ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ ထာ၀ရၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ တဖက္တလမ္းကေန အေထာက္အကူေပးနိုင္မွာက Democratic Federalism” ဒီမိုကေရစီက်ေသာ ျပည္ေထာင္စုစနစ္ မူဝါဒဘဲျဖစ္တယ္” ဟု ဒုဥကၠဌ ေဒးဝစ္ဒ္သာကေဘာ ကေျပာသည္။

သၽွမ္းသံေတာ္ဆင့္သတင္းဌာန အယ္ဒီတာ ဦးခြန္စိုင္းကမူ - ျမန္မာနိုင္ငံအစိုးရ၏ ဥပေဒျပဳအမတ္မ်ားအား ဂ်ာမနီ ၊ ဩစေၾတးလီးယား ႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွား နိုင္ငံသို႔ ဥပေဒျပဳစနစ္ ေလ့လာရန္ဖိတ္ေခၚျခင္းခံရသကဲ့သို႔ Federalism အား ခြဲထြက္ေရးအျဖစ္ လြဲမွားနားလည္ေနၾကသည့္ ျမန္မာျပည္သူလူထုအား Federalism အေၾကာင္းေလ့လာရန္ အေမရိကန္၊ ဂ်ာမနီ၊ ဆြိစ္ဇာလန္ ႏွင့္ ဩစေၾတးလီးယား နိုင္ငံစသည္မ်ားက ဖိတ္ေခၚ သင့္ေၾကာင္း ေျပာဆိုသည္။

အဆိုပါ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးေဟာေျပာေရးျဖစ္ေျမာက္ေရး အစီအစဥ္အတြက္ ခ်င္းမိုင္တကၠသိုလ္ သိပၸံဌာနမွ The Regional Center for Sustainable Development (RCSD)ႏွင့္ The Best Friend Library တို႔ ကမ ကထျပဳပါသည္။