အပစ္ရပ္၍ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဖာ္ေဆာင္ျခင္းသည္ လယ္ယာေၿမ သိမ္းယူရန္ လြယ္ကူေအာင္ တြန္း အားေပး ကူညီပံ့ပိုးရာ ေရာက္ေနေၾကာင္း နယ္သာလန္ အေျချပဳ Transnational Institute (TNI)၊ Burma Centrum Nederland (BCN) အဖြဲ႕အစည္းတို႔က ယမန္ေန႔ ထိုင္းနိုင္ငံ ခ်င္းမိုင္၌ ျပဳလုပ္သည့္ လယ္ယာေျမကိစၥ ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ေျပာၾကားလိုက္ပါသည္။


“အပစ္မရပ္ခင္ တိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ အစိုးရက ကုမၼဏီေတြကို အားေပးေပမဲ့ စီးပြားေရး မလုပ္နိုင္ဘူး။ အပစ္ရပ္ရင္ တိုက္ပြဲေတြ မရွိေတာ့ ကုမၼဏီေတြ စီးပြားေရးလုပ္ဖို႔ ပိုလြယ္လာတယ္။ အစိုးရကလည္း ကူညီပံ့ပိုးတာေၾကာင့္ ပိုၿပီး အဆင္ေၿပ ေခ်ာေမြ႕လာတယ္။”

ကရင္လူမွုအဖြဲ႕အစည္းဝင္တဦးကလည္း “ပစ္ခတ္လာရင္ ေဒသခံ ျပည္သူေတြ ထြက္ေျပးတယ္။ သူတို႔ရဲ့ လယ္ယာေျမေတြကို ကုမဏီေတြက အစိုးရဆီမွာ ေတာင္းတယ္။ အစိုးရက ေပးလိုက္ေတာ့ ေဒသခံေတြ ျပန္လာတဲ့အခါ ေနထိုင္ဖို႔ စိုက္ပ်ိဳးလုပ္ကိုင္ဖို႔ ေျမမရွိေတာ့ဘူး” ဟု ေထာက္ခံေျပာဆို ပါသည္။

ျမန္မာျပည္၌ အပစ္ရပ္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းတခ်ိဳ႕ကလည္း ျပည္သူ၏ လယ္ယာေျမေတြကို သိမ္းပိုက္တာေၾကာင့္ ျပႆနာေတြ ေပၚေပါက္ေနေၾကာင္း၊ တိုင္းရင္းသားမ်ား ေျမဂရမ္ကို မဆိုထားႏွင့္ မွတ္ပုံတင္ပင္ ေယာက္တိုင္းေစ့ မရွိၾကေၾကာင္း၊ ထုံးတမ္းစဥ္လာ ဥပေဒ Customary Law ကို ဆုပ္ကိုင္ထားၾကေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ အစိုးရက ထိုဥပေဒကို လက္မခံေၾကာင္း ဆိုပါသည္။

၂၀၁၂ ခုႏွစ္အတြင္း အစိုးရက ဥပေဒ ၃ ခု ျဖစ္သည့္ ၁− လယ္ယာေၿမ ဥပေဒ၊ ၂− ေျမလြတ္ေျမရိုင္း ဥပေဒ၊ ၃− ျပည္ပ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံမွု ဥပေဒကို ျပဌာန္းခဲ့၏။

ေျမေတြကို အစိုးရက ကုမၼဏီအား ေပးလိုလၽွင္ ျပည္နယ္ အစိုးရ၊ တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရတို႔၏ ဆႏၵ ကို မေမးဘဲ ေပးပိုင္ခြင့္ရွိေၾကာင္း ဆိုပါသည္။

ထိုနည္းႏွင့္ ဆက္သြားမည္ဆိုပါက ဆူပူအုံႂကြမွုမ်ား ျပႆနာမ်ား ျဖစ္လာမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ တိုက္ပြဲ မ်ားလည္း ျပန္လည္ျဖစ္လာမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဆို၏။ ထို႔ေၾကာင့္ −
၁− ထုံးတမ္းစဥ္လာ ဥပေဒကို လက္ခံရန္
၂− လယ္ယာေၿမ သိမ္းပိုက္မွုကို ရပ္တန႔္ရန္
၃− သဘာ၀ သယံဇာတ ေျမယာ စီမံခန႔္ခြဲသည့္အခါ ျပည္သူမ်ား ပါဝင္ခြင့္ေပးရန္
၄− တိုင္းသူျပည္သား၏ ဆႏၵႏွင့္ ထပ္တူထပ္မၽွျဖစ္ေအာင္ ဥပေဒေတြကို ျပန္ျပင္ရန္ − ဟူ၍ ျမန္မာအစိုးရကို TNI – BCN တို႔က တိုက္တြန္းသြားပါသည္။

ေနာက္ဆုံးအေနျဖင့္ TNI – BCN က ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဖာ္ေဆာင္မွု ေအာင္ျမင္−မေအာင္ျမင္ျခင္း သည္ လယ္ယာေျမပိုင္ဆိုင္ခြင့္အေပၚ မူတည္သည္ဟု ေျပာပါသည္။

တဖက္၌လည္း တိုင္းရင္းသား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး လုပ္ငန္းေကာ္မတီ WGEC က ေရးဆြဲထား သည့္ နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ မူေဘာင္မူၾကမ္းအခ်က္ ၁၉ ခ်က္၌လည္း လယ္ယာေျမကိစၥ ပါဝင္ ေၾကာင္း၊ လယ္ယာေျမပိုင္ဆိုင္ခြင့္၊ လယ္ယာေၿမ အသုံးျပဳခြင့္၊ လယ္ယာေျမဥပေဒ ျပန္ျပင္ရန္ စသည္တို႔ကို ေဆြးေႏြးမည္ဟု သိရပါသည္။