မလ ၂၄ ရက္ေန႔ကေန ၂၉ ရက္ေန႔အထိ ေနျပည္ေတာ္မွာက်င္းပခဲ့တဲ့ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံမွာ ေခါင္းစဥ္ႀကီး ၅ ခုကို   ေဆြးေႏြးခဲ့ရာ လုံျခဳံေရးေခါင္းစဥ္မွလႊဲၿပီး ေခါင္းစဥ္ႀကီး ၄ ခုမွအခ်က္ ၃၇ ခ်က္ကို သေဘာတူ စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ေရးထိုးနိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွာ စာတမ္းမတင္ဘူး၊ လက္မွတ္ မ ထိုး ဘူး လို႔ ေၾကျငာခ်က္ေတြထုတ္ျပန္ထားတဲ့ သၽွမ္းျပည္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ RCSS လည္း တိုင္းရင္းသားအစုအဖြဲ႕ေအာက္မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္အဲလိုျဖစ္ပါသလဲ။ ဘာရည္ရြယ္ခ်က္ရွိပါသလဲဆိုတာကို သိရေအာင္လို႔ သၽွမ္းသံေတာ္ဆင့္သတင္းေထာက္ယိင္းတိုင္းကေန သၽွမ္းျပည္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ RCSS/SSA  ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဒုဗိုလ္မွူးႀကီး စိုင္းငင္း ကို ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး။ ။ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ (၂၁) ရာစု ဒုတိယအစည္းအေဝးတက္ေရာက္ရတဲ့ရည္ ရည္ရြယ္ခ်က္ကဘာလဲ ။


ေျဖ။        ။ က်ေနာ္တို႔က NCA လမ္းေၾကာင္းအတိုင္းသြားတယ္ဆိုေတာ့ေနာ္   NCA အရ လာတက္ေရာက္ တာ  ပါ။ က်ေနာ္ကေတာ့ လုံျခဳံေရးကဏ္႑မွာ ၀င္ေရာက္ေဆြးေႏြးတာပါ။ အရင္ကတည္းကေျပာထားတာရွိပါ တယ္။ နိုင္ငံေရးျပႆနာကို နိုင္ငံေရးနည္းလမ္းနဲ႔ ေျဖရွင္းဖို႔ဆိုတဲ့ကိစၥပါ။ အခုလက္ရွိအေျခအေနက လမ္းစေပၚၿပီေပါ့ေလေနာ္။ နိုင္ငံေရးျပႆနာကို နိုင္ငံေရးနည္းလမ္းနဲ႔ ေျဖရွင္းဖို႔ဆိုၿပီးေတာ့  ႀကိဳးစားတဲ့အေနနဲ႔ ဒီ၂၁ ရာစုပင္လုံညီလာခံကို လာတက္ေရာက္ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီညီလာခံမွာ ကဏ္႑ငါးခု ေခါင္းစဥ္ႀကီး ငါးခုကို ေဆြးေႏြးခြင့္ရတာ ေၾကာင့္ပါ။ အဲဒီရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ပါ။ က်န္တဲ့တစ္ျခားတိုင္းရင္းသားညီေနာင္ေတြ၊ အစိုးရဘက္က ဆႏၵေတြ၊ တပ္မေတာ္ဘက္က ဆႏၵေတြ၊ သေဘာထားေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္ဆိုတာ လာေရာက္နားေထာင္ တာလည္း ပါပါတယ္။


ေမး။ ။ ဒီပင္လုံ ဒုတိယအစည္းအေဝးရဲ့ ကဏ္႑အလိုက္ေဆြးေႏြးမွုေတြထဲမွာ ေဆြးေႏြးမွုရလဒ္ေတြ ရဲ့အားနည္းခ်က္ ၊ အားသာခ်က္ေတြကဘာေတြလဲ ဆိုတာသုံးသပ္ေပးပါဦး ။


ေျဖ။ ။ အားလုံးဆိုရင္ေတာ့ သိပ္ေတာ့ မကြာဘူး။ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ က်ေနာ္ေျပာလို႔မရဘူး ေပါ့ေနာ္။ ဘာလို႔လည္းဆိုေတာ့ ဒါက ပထမဦးဆုံးဆိုေတာ့ ကိုယ္လိုခ်င္တာေတြ အားလုံးကို တစ္ခါတည္းမ ရနိုင္ဘူး။ ရသင့္ရထိုက္တဲ့ဟာေလးေတြေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ရခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ အဲတာေၾကာင့္အား နည္းခ်က္အားသာ ခ်က္ဆိုၿပီးေတာ့ ႏွိုင္းယွဥ္လို႔ေတာ့မရနိုင္ဘူး။ အဲလိုအေနအထားမွာ ရွိပါတယ္။ ေျခလွမ္းအလွမ္းတစ္ရာ ေလာက္လွမ္းရ မယ့္သေဘာ ။အခုက ပထမတစ္လွမ္းပဲရွိေသးတယ္။ တစ္ရာခိုင္ႏွုန္းေလာက္ေပါ့ ။ က်ေနာ္တို႔က ဒီကဏ္႑ငါးခုမွာ ပါ၀င္မေဆြးေႏြးခဲ့ပါဘူး။ နဂိုကတည္းက က်ေနာ္တို႔ ရပ္တည္ခ်က္က ရွိထားၿပီးသား။ သၽွမ္းအမ်ိဳးသားအဆင့္နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ မလုပ္ရေသးဘူး။ မလုပ္ရေသးေတာ့ သၽွမ္းလူထုတစ္ရပ္လုံးရဲ့ လိုလားခ်က္ေတြ၊ဆႏၵေတြမပါခဲ့ဘူး။ မပါခဲ့ေတာ့ က်ေနာ္တို႔လည္း ဒီညီလာခံႀကီးမွာ တင္ျပေဆြးေႏြးတာ ဘာမွ မရွိပါဘူး။ တင္ျပစရာ ဘာမွမရွိေတာ့ အဲဒီအေပၚမွာ က်ေနာ္တို႔ ဘာမွတ္ခ်က္ ဘာမွ ေပးစရာမရွိပါဘူ း။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ေလာက္က်မွပဲ က်ေနာ္တို႔ သၽွမ္းလူမ်ိဳးအလိုက္ အမ်ိဳးသားအဆင့္ဆင့္နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ လုပ္နိုင္မွပဲ။ အဲအခ်ိန္က်မွ က်ေနာ္တို႔ လူထုအသံေတြ ရလာမွာကိုး။ အခ်ိန္က်မွပဲ က်ေနာ္တို႔ အေၾကအလည္ေဆြးေႏြးမွာေပါ့။အဲလို သေဘာထားရွိတယ္။


ေမး။         ။ လုံျခဳံေရး ကဏ္႑နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေဆြးေႏြးမွုရလဒ္ေတြဘာေတြရွိလဲရွင္းျပေပးပါ ။


ေျဖ။   ။ လုံျခဳံေရးက ဘာမွထြက္မလာဘူး။  ဆက္လက္ေဆြးေနတဲ့အဆင့္မွာပဲ ရွိေသးတယ္။ ဘာမွမရေသးဘူး။အမ်ားႀကီးအခ်ိန္ယူရဦးမယ္။   လုံျခဳံေရးကဏ္႑က ေဆြးေႏြးဆဲ။ က်ေနာ္တို႔ ကိုယ္တိုင္ကိုမွ ပါ၀င္မေဆြးေႏြးတာ။ လူထုအသံမရေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဘာမွ မေဆြးေႏြးခဲ့ဘူး။ တပ္မေတာ္တစ္ခုတည္းျဖစ္ဖို႔က မူအရပဲ ရွိေသးတယ္။ အခ်က္သုံးခ်က္ေပါ့ေနာ္။ (၁) ဒီမိုကေရအစိုးရရဲ့ လက္ေအာက္မွာရွိတဲ့တပ္မေတာ္၊ (၂) တစ္ခုတည္းေသာ တပ္မေတာ္၊ (၃) ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တပ္မေတာ္ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးအစားသုံးမ်ိဳးေပါ့ေနာ္။ ေခါင္းစဥ္ေလာက္ပဲ။ အဲေခါင္းစဥ္ သုံးခုကို ေနာင္ေဆြးေႏြးပြဲမွာ  ဆက္လက္ေဆြးေႏြးရေအာင္ဆိုတဲ့ သုံးခုေလာက္ပဲ ရလိုက္တယ္။ တျခားဘာမွ   ထူးထူးေထြေထြ မရွိဘူး။ လုံျခဳံေရးကဏ္႑ကေတာ့ အဲလိုရွိတယ္။ အဲတာေတြက အမ်ားႀကီး ညႇိရဦးမယ္။ က်ေနာ္တို႔ EAO အခ်င္းခ်င္းၾကားနဲ႔ ေတြေရာေပါ့ေလ။ တျခားလူထုေတြရဲ့ သေဘာထားဆႏၵေတြကို နားေထာင္ၾကည့္ရဦးမယ္ဆိုေတာ့ ခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ ေျပာလို႔ မရေသးဘူး။အဲသုံးခုထဲက ဘယ္ဟာကိုယူမလဲဆိုတာကိုေတာ့ အခ်ိန္ယူၿပီးေဆြးေႏြးရဦးမယ္။ဘယ္ဟာက က်ေနာ္တို႔နဲ႔ သင့္ေတာ္မလဲေပါ့ေနာ္။ ဘာလို႔လည္းဆိုေတာ့ အခုက ေခါင္းစဥ္ပဲ ထြက္လာေသးတယ္။ အေသးစိတ္က ထြက္မလာေသးဘူး။ ဖြဲ႕စည္းပုံကဘယ္လိုလာမယ္ဆိုတာ အမ်ားႀကီးအခ်ိန္ယူရဦးမယ္။


ေမး။        ။ ဒီညီလာခံရဲ့တိုးတက္မွုကဘာေတြျဖစ္မလဲ ။


ေျဖ။ ။ NCA Process အရ NCA မွာ ျပဌာန္းခ်က္အတိုင္းဆိုရင္ေတာ့ သူ႔ Process အတိုင္းသြားေနတာကိုး။ Process အတိုင္းဆိုေတာ့ အခုက ျပည္ေထာင္စုသေဘာတူညီခ်က္ စာခ်ဳပ္ရဲ့အစိတ္အပိုင္း အေနနဲ႔ ဒီညီလာခံက ရရွိလာတဲ့ ဘုံသေဘာတူညီခ်က္ေတြကို  ခ်ဳပ္ဆိုနိုင္တယ္ဆိုတာ ကေတာ့ တိုးတက္မွုတစ္ခုအေနနဲ႔ေတာ့ ရွိေနပါတယ္။


ေမး။        ။ ကဏ္႑တစ္ခုခ်င္းစီမွာ ေဆြးေႏြးတဲ့အခါ RCSS အေနနဲ႔ ဘယ္အခ်က္ေတြထဲက မေၾကလည္ခဲ့တာ ရွိသလဲ ။


ေျဖ။ ။ ခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ ဘာမွမရွိေသးဘူး။ တစ္ခ်ိဳ႕ကိစၥေတြကို က်ေနာ္တို႔ အခ်ိန္ယူၿပီး ညႇိႏွိုင္းေဆြးေႏြးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ နို္္င္ငံေရးကဏ္႑မွာ အားလုံး လုံျခဳံေရးကဏ္႑မွာေရာ တစ္ခ်ိဳ႕အခ်က္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ မေဆြးေႏြးနိုင္ခဲ့ဘူး။ ေဆြးေႏြးဖို႔လည္း အစုအဖြဲ႕အားလုံးအဆင္ သင့္မျဖစ္ေသးတဲ့အေနအထားမွာ ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီကိစၥေတြကို က်ေနာ္တို႔ တစ္ျဖည္းျဖည္းနဲ႔ပဲ တစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္ညႇိႏွိုင္းၿပီးေတာ့မွပဲ ဆက္လုပ္ရမယ့္ အေနအထားမွာ ရွိေနတယ္ ။


ေမး။ ။ ဒီပင္လုံ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ ဒုတိယအႀကိမ္အစည္းအေဝးတစ္ခုလုံး ျခဳံငုံၿပီးသုံးသပ္ခ်က္က ။


ေျဖ။        ။ အႏွစ္သာရ ၿပီးျပည့္စုံတာေတာ့မဟုတ္ေပါ့။ အမ်ားႀကီးထဲက တစ္ခ်ိဳ႕ပဲ ရရွိေသးတာကိုး အမ်ားႀကိဳးစားရဦးမယ္။ အမ်ားႀကီးလုပ္ရဦးမယ္။ အခ်ိန္ယူရဦးမယ္ ။ တစ္စုံလုံးရရွိဖို႔က မလြယ္ဘူး။ တစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္  နိုင္ငံေတာ္အတို္င္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ေျပာသလိုေပါ့။ လာေတာ့ တစ္ခ်င္းတစ္လွမ္း တိုးတက္လာတဲ့အေနအထားေတာ့ ရွိတယ္။ အခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ ဒီေလာက္ပါပဲ။ အားလုံးအဆင္ေျပနိုင္တဲ့ ေကာင္းမြန္တဲ့ ရလဒ္ေကာင္းေတာ့ ထြက္လာနိုင္တယ္လို႔ ေမၽွာ္လင့္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါက က်ေနာ္တို႔ ေမၽွာ္လင့္တာ။ တကယ့္လက္ေတြ႕မွာေတာ့ အဲလိုထြက္လာဖို႔က အေျခအေနက မေပးေသးဘူး။  က်ေနာ္တို႔ သၽွမ္းေတြကိုလည္း အမ်ိဳးသားအဆင့္ နိုင္ငံေရးေဆြးပြဲက မလုပ္ရေသးဘူး။


က်ေနာ္သၽွမ္းေတြ မဟုတ္ဘူး။ တစ္ျခားရခိုင္တို႔ တစ္ျခား NCA လက္မွတ္မထိုးရေသးတဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္ေလ။ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္အဖြဲ႕တို႔ တစ္ျခားတိုင္းရင္းသားေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္။ ဒီတစ္ေခါက္ထြက္လာမယ့္ ရလဒ္က ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ ရလဒ္မ်ိဳးေတာ့ မွျဖစ္ေလာက္ဘူး။ လက္ရွိအေျခအေနမွာ အားလုံးပါ၀င္နိုင္တဲ့ အခင္းအက်င္းက အရမ္းအားနည္းတယ္။ အားလုံး တိုင္းရင္းျပည္သူလူထုတစ္ရပ္လုံးရဲ့ လိုအင္ဆႏၵနဲ႔လိုလားခ်က္က ဒီထဲမွာ ၿပီးျပည့္စုံ မပါေသးဘူး။ ထြက္လာမယ့္ရလဒ္ဟာလည္း  ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ ရလဒ္မဟုတ္ဘူးေပါ့။ သူ႔လမ္းေၾကာင္းကလည္း ညီလာခံတစ္ႀကိမ္ၿပီးတိုင္း ေျခာက္လၿပီးတစ္ႀကိမ္ ထပ္လုပ္ရမွာကို။ ေနာက္ထပ္ တစ္ႀကိမ္ၿပီးတစ္ႀကိမ္လာဦးမယ္ဆိုေတာ့  အမ်ားႀကီးက်န္ေသးတယ္။ ဒီဒုတိယအႀကိမ္ေတာ့ ရလဒ္ထြက္မလာေသးဘူးလို႔ပဲ ျမင္္ပါတယ္။


ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံသို႔မဟုတ္ပင္လုံညီလာခံဟာ လာမယ့္ ၆ လမွာ ထပ္မံေတြ႕ဆုံဖို႔ စီစဥ္ထားၾကတယ္လို႔လည္းေျပာဆိုပါတယ္။