မိုးရာသီတြင္အျဖစ္မ်ားသည့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါပ်႕ံပြါးသည့္ျခင္မွ တဆင့္ကူးစက္နိုင္ေသာ ေရာ
ဂါမ်ားထဲမွ အသက္အႏၲရာယ္ဆုံးရွုံးနိုင္သည္အထိျဖစ္ပြားနိုင္သည့္ ဂ်ပန္ဦးေႏွာက္ေရာင္ေရာဂါသည္ သၽွမ္းျပည္နယ္အတြင္း လက္ရွိအျဖစ္မ်ား လၽွက္ရွိသည္။ အဆိုပါေရာဂါ ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အေသးစိပ္ သိရေအာင္ႏွင့္ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္အခ်က္မ်ားသိရွိရေအာင္ သၽွမ္းျပည္နယ္ က်န္းမားေရးဦးစီးဌာနမွ ဒုျပည္နယ္မွူး ေဒါက္တာစိုင္းဝင္းေဇာ္လွိုင္ အား သၽွမ္းသံေတာ္ဆင့္သတင္းေထာက္ ယိင္းတိုင္းမွ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းထားပါသည္ ။

ေမး ။  ။ ဂ်ပန္ဦးေႏွာက္ေရာင္ေရာဂါဆိုတာ ဘယ္ကေနလာလဲ ။ ဘယ္ရာသီမွာ အျဖစ္မ်ားလဲဆရာ ။


ေၿဖ ။ ။ Japanese Encephalitis လို႔ေခၚတဲ့ ဂ်ပန္ဦးေႏွာက္ေရာင္ေရာဂါဟာ ဗိုင္းရပ္ကေနလာတယ္ ၊ ။ မိုးရာသီမွာအျဖစ္မ်ားတယ္ ျခင္ကေန တစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္တဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး ေရာဂါႀကီး  ၉၇ မ်ိဳးထဲကတစ္ခုျဖစ္ တယ္။ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံနဲ႔ ကမၻာ့နိုင္ငံေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားမွာလဲရွိေနပါတယ္ ။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ေတာ့ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္ကတည္းက ဒီေရာဂါကိုစတင္ေတြ႕ရွိခဲ့တာျဖစ္တယ္ ။


ေမး ။ ။ ဘယ္အခ်က္ေတြက ဒီေရာဂါျဖစ္ေပၚေစနိုင္တာလဲ ။ ဘယ္လိုပုံစံနဲ႔ကူးစက္ တတ္တာလဲဆရာ ။


ေၿဖ ။ ။ အဓိကကေတာ့ျခင္ကေနတစ္ဆင့္ကူးစက္တတ္တဲ့ေရာဂါတစ္ခုေပါ့။ ျခင္ရွိတဲ့ေနရာမွာ ျဖစ္နိုင္ေခ် မ်ား မယ္ ။ ဒီေရာဂါျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ျခင္က ေသြးလြန္ တုတ္ေကြးျဖစ္ေစနိုင္ တဲ့ျခင္လိုပဲ ေရဆိုးေျမာင္းေတြ၊ စိမ့္စမ္းေရေတြမွာေပါက္နိုင္တယ္။   သန႔္ရွင္းတဲ့ေရေတြမွာေတာ့ မေပါက္ဖြားနိုင္ဘူး ဒီခ်င္ေတြက။ ေနာက္ၿပီး လူနဲ႔တိရစၧာန္အေနနီးရင္ ျဖစ္ပြားဖို႔ရာခိုင္ႏွုန္းအရမ္းမ်ားတယ္ ၊ ဥပမာ ေျပာရရင္ အိမ္အေပၚ ထပ္မွာ လူေန တယ္ အိမ္ေအာက္မွာ ကၽြဲ ၊ ႏြား ၊ ၾကက္ ၊ ၀က္ ေတြေမြးတယ္ေပါ့။ အဓိက ေတာ့ဝက္ေတြ ေမြးထားရင္ပို အျဖစ္မ်ားတယ္ ။


 ေမး ။ ။ ေရာဂါလကၡဏာကဘယ္လိုပုံစံေတြလဲဆရာ။ ဘယ္အသက္အရြယ္ေတြ မွာျဖစ္နိုင္ ေခ်အမ်ားဆုံးလဲ ၊ ျဖစ္ပြားတတ္တဲ့ရာခိုင္ႏွုန္းက ဘယ္ေလာက္ရွိလဲဆရာ ။


ေၿဖ ။ ။ ႐ုတ္တရက္ဖ်ားလာမယ္ ၊ ဗိုင္းရပ္ကဦးေႏွာက္ကိုထိတဲ့အတြက္ ကေယာင္က တမ္းေတြ ျဖစ္လာမယ္ ၊ ေန႔နဲ႔ညနဲ႔မွားတာေတြ ၊ စကားေျပာဖို႔ ပါးစပ္ကအလုပ္မ လုပ္နိုင္ေတာ့တာေတြစတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျပလာရင္ ေသြးေဖာက္ စစ္ရတယ္ ၊ NHL မွာစစ္ရတယ္ ဒီမွာမရွိဘူး ရန္ကုန္ကိုပို႔ရတယ္ ၊ ေတာင္ႀကီးမွာစစ္လို႔ မရဘူး ။ ခါးရိုးထဲကေနေဖာက္ စစ္ရတယ္ ။ ဓါတ္ခြဲခန္းထဲမွာေသခ်ာ စစ္ေဆးၿပီးမွ တိက်တဲ့ အေျဖရမွ ေျပာနိုင္ တဲ့ ေရာဂါမ်ိဳးျဖစ္ေနတယ္။အသက္ အရြယ္မေရြးျဖစ္ပြား နိုင္တယ္ ၊ အသက္ (၁၅) ႏွစ္ေအာက္မွ အျဖစ္မ်ား မယ္လူတစ္သိန္း မွာေတာ့ ႏွစ္ေယာက္ပဲရွိပါ တယ္ ။ သာမာန္ေရာဂါမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး ျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါျဖစ္တဲ့ အတြက္ရာခိုင္ႏွုန္း အားျဖင့္ တစ္ရာမွာ ေလးဆယ္ရာခိုင္ ႏွုန္းေလာက္ေသ ေစနိုင္တယ္ ။ တစ္ဝက္နီး ပါးေလာက္က ကိုယ္လက္အဂၤါေတြခ်ိဳ႕ ယြင္းသြားတာတတ္တဲ့ေရာဂါမ်ိဳး ျဖစ္တယ္ ။ ျပန္ေကာင္းရင္လဲ ပိုးကဦးေႏွာက္ကို ထိထားတဲ့အတြက္ပုံမွန္အ ေနအထားျပန္ျဖစ္ဖို႔ နည္းပါတယ္ ။ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြ လစဥ္ report လုပ္ရမယ့္ေရာဂါထဲမွာပါတယ္ ။


ေမး ။ ။ ဒီဂ်ပန္ဦးေႏွာက္ေရာင္ေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ဘယ္လိုကာကြယ္ သင့္သလဲ ၊ ဘယ္လိုေနထိုင္သင့္သလဲ ၊ ကာကြယ္ေဆး ေတြရွိၿပီလားရွင့္ ။


ေၿဖ ။ ။ ျခင္ကတစ္ဆင့္ကူးစက္တတ္တဲ့ေရာဂါဆိုေတာ့ ျခင္မကိုက္ေအာင္ကာ ကြယ္ရမယ္ ။ စပါးခင္း ၊ ေရ တြင္း၊ ေရေျမာင္းေတြမွာ ျခင္မေပါက္ဖြားနိုင္ေအာင္ စနစ္တက်လုပ္ေဆာင္ရမယ္ ။ တိရစၧာန္ေတြ ကိုအိမ္မွာေမြးျမဴထားတာထက္စာရင္ သီးျခားၿခံေတြထားၿပီးေမြးျမဴ တာပိုေကာင္းတာေပါ့ ။ ေဆးကုမၸဏီေတြကေတာ့ ကာကြယ္ေဆးထုတ္ဖို႔ႀကိဳးစားၾကေပမဲ့ ဒီေရာဂါဟာဗိုင္းရပ္မ်ိဳးကြဲမ်ားေနတဲ့အတြက္ ကာကြယ္ေဆးထုတ္ဖို႔မေအာင္ျမင္ေသးပါဘူး ။


ေမး ။ ။ ဒီေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဆရာ့အေနနဲ႔ဘာမ်ားျဖည့္စြက္ေျပာၾကားခ်င္ပါသလဲ ။


ေၿဖ ။ ။ အဓိကကေတာ့ ဒီေရာဂါရယ္မွမဟုတ္ပါဘူးဆင္းရဲတဲ့နိုင္ငံေတြမွာ ဒီလိုေရာဂါ ေတြ ကရွိေနဦးမွာပဲ ။ က်န္းမာေရးဌာနတစ္ခုတည္းကမနိုင္ဘူး ။ ကာကြယ္ ေရး အပိုင္းက က်ယ္ျပန႔္တယ္ ။ ဒီေရာဂါ ျဖစ္တတ္တဲ့ရာသီေတြမွာ ျခင္ေတြမ ေပါက္ဖြား ေအာင္ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ဝိုင္းဝန္းလုပ္ေဆာင္ရပါမယ္ ။ ေရာဂါျဖစ္ပြား လာရင္လဲ ေပါ့ေပါ့တန္တန္မေနၾကပဲ က်န္းမားေရးဌာနေတြမွာ အခ်ိန္မွီကုသဖို႔လိုပါတယ္ ။


ဂ်ပန္ဦးေႏွာက္ေရာင္ေရာဂါသည္ ယခုႏွစ္အတြင္း သၽွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ့မွုမ်ားျပားလာရာ ေရာဂါ ျဖစ္ပြားသူ ၂ဝ ေက်ာ္ရွိေနၿပီး လားရွိုး၊ သိန္းနီ၊ ကြတ္ခိုင္၊ ကြမ္လုံ၊ ဟိုပန္၊ ေလာက္ကိုင္နဲ႔ ကုန္းၾကမ္းၿမိဳ႕ေတြမွာ ေရာဂါျဖစ္ပြားမွုေတြ ရွိေနတယ္လို႔ ရွမ္းျပည္နယ္ က်န္းမာေရးဦးစီးဌာန ဦးစီးမွူး ေဒါက္တာထင္လင္း က ေျပာေၾကာင္း RFA သတင္းတရပ္တြင္ေဖာ္ျပထားသည္ ။