၁၉၉၄ ခုႏွစ္က ရဝမ္ဒါ နိုင္ငံက ဟူတူ လူမ်ိဳးစု ႏွင့္ ထြတ္စီ လူမ်ိဳးစု ၾကားျပႆနာႀကီး ထြားၿပီး လူစုတခု နဲ႔ တခုၾကား သတ္ျဖတ္ၾကလို႔ လူေပါင္း ၈ သိန္း ကေန တသန္းအထိ ေသေၾကခဲ့ရပါတယ္ ။


ရဝမ္ဒါ နိုင္ငံအေၾကာင္း တေစ့တေစာင္းေလ့လာၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ ၁၉၁၈ ခု ႏွစ္တုန္းက ဘယ္လဂ်ီယံ နိုင္ငံ ကေန ရဝမ္ဒါ နိုင္ငံကို က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္ လိုက္ပါတယ္ ။ ရဝမ္ဒါနိုင္ငံကိုလဲ ေသြးခြဲ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ပါတယ္ ။

၁၉၉၄ ခုႏွစ္က ရဝမ္ဒါတြင္ျဖစ္ပြါးခဲ့သည့္လူသတ္ပြဲ

တိုက္ပြဲေၾကာင့္ ေမလ ၆ ရက္ေန႔က နမ့္ခမ္းၿမိဳ႕နယ္ မုံးဝီးအုပ္စု ဟိုပန္ရြာ မီးရွို႔ခံရ

ေမလ ၁၇ ရက္ေန႔ကေတြ႕ရေသာ ေက်ာက္မဲၿမိဳ႕ ဝိုးလုံရြာအေျခအေန

ေမလ ၂၈ ရက္ ေက်ာက္မဲၿမိဳ႕ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ပြဲ

ရဝမ္ဒါမွာ အဓိက လူမ်ိဳးစု သုံးခု ရွိပါတယ္ ။ ၈၅ % ရာခိုင္ႏွုန္းက Hutu ဟူတူလူမ်ိဳး ၊ ၁၄ % ရခိုင္ႏွုန္းက Tutsi ထြတ္စီလူမ်ိဳး နဲ႔ Twa ထြာလူမ်ိဳး ၁ ရာခိုင္ႏွုန္းတို႔ ယွဥ္တြဲေနထိုင္ၾကပါတယ္ ။ ဘယ္လဂ်ီယံဆီက မ်က္ႏွာ အရဆုံးက ပညာရည္ျမင့္မားတဲ့ လည္ပင္းရွည္ ထြတ္စီ လူမ်ိဳးေတြပါ ။ အဲဒါ ေတြဟာ ဟူတူ လူမ်ိဳး က သူတို႔ေတြအေပၚ အျမင္တိမ္းေစာင္း မွုေတြ ျဖစ္ေပၚလာေစပါတယ္ ။


၁၉၉၄ ဧၿပီ ၆ ရက္ေန႔က သမၼတ ဟာေဘးရီမာနာ စီးလာတဲ့ေလယာဥ္ပ်ံ ပစ္ခတ္ခံခဲ့ရၿပီး သမၼတ ပါ ေသဆုံးသြားပါတယ္ ။ အဲဒါကို ဟူတူေတြက ထြတ္စီလူမ်ိဳး ေတြဟာ သူတို႔လူမ်ိဳးသမၼတနဲ႔လိမ္လည္ၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့တယ္ ။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔သမၼတကိုပစ္သတ္ တယ္ ဆိုၿပီး ဝါဒျဖန႔္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ သမၼတ ေလယာဥ္ကို ပစ္ခ်တာ ဟူတူ လူမ်ိဳးထဲကပါဘဲ ။


သမၼတ ေလယာဥ္ပစ္ခ် ခံရတဲ့ေနာက္ ဟူတူလူမ်ိဳးေတြက ထြတ္စီလူမ်ိဳးေတြ ကို သတ္ဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိရွိ စတင္လာပါေတာ့တယ္ ။ လည္ပင္းရွည္တဲ့ ထြတ္စီလူမ်ိဳးေတြကို ဟူတူလူမ်ိဳးေတြက ပိုးဟပ္မ်ိဳးေတြ ၊ သစ္ပင္ရွည္မ်ိဳးေတြ လို႔ေခၚၾကပါတယ္ ။


အဆိုးဆုံးက ေရဒီယို အသံလႊင့္တခုကေနၿပီးေတာ့ အသံလႊင့္သူတဦးက “ က်ေနာ္က ရဝမ္ဒါ ကို ခ်စ္ ျမတ္နိုးတဲ့သူပါ။ အဆိုးဆုံးသတင္းက ငါတို႔ သမၼတ ကို ပိုးဟပ္မ်ိဳးေတြက သတ္လိုက္ၿပီဆိုဒါပါဘဲ ။ ဒါ ေၾကာင့္ ပိုးဟပ္ေတြကို ရွင္းဖို႔အခ်ိန္တန္ၿပီ သစ္ပင္ရွည္ႀကီးေတြခုတ္ပစ္ဖို႔ အခ်ိန္တန္ၿပီ ” ဆိုတာပါပဲ ။ အဲဒီကေန လူသတ္ပြဲႀကီး စတင္ေတာ့တာပါဘဲ ။


ထြတ္စီလူမ်ိဳးေတြရဲ့ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြျဖစ္တဲ့ ကေလးေတြကို ေတြ႕သမၽွ အကုန္ သတ္၊ မိန္းမေတြကို လိင္ကၽြံ အျဖစ္ထား ၊ အိမ္တြင္း ၊ ယာတြင္း ၊ လမ္းမေပၚ အပါအဝင္ေနရတကာေတြ႕သမၽွ လူသတ္ ၾကပါတယ ။ လူသတ္မွု ကို ဘယ္သူမွ အ ကာအကြယ္မေပးနိုင္ပါဘူး ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ကို ေစာင့္ထိန္း ပါတယ္ ဆိုတဲ့ ယူအဲန္ တပ္ကလဲ ဘာမွ အကူအညီ မေပးနိုင္ပါဘူး ။ ေနာက္ ဆုံးေ တာ့ နိုင္ငံေတာင္ပိုင္းမွာရွိတဲ့ ျပင္သစ္တပ္ ေတြက ထြတ္စီလူမ်ိဳးစု ကာကြယ္ေရးတပ္နဲ႔ တူ အေျခအေနဝင္ထိန္းလိုက္ရပါတယ္ ။


ဝမ္းနည္းဖြယ္ရာကေတာ့ ထြတ္စီလူမ်ိဳး ၈ သိန္းကေန တသန္း အထိ အသတ္ခံရတဲ့အျပင္ ဟူတူ လူမ်ိဳးေတြ လဲအမ်ား အျပားေသဆုံးခဲ့ရပါတယ္ ။


ဒီ့အတြက္ သၽွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ျပႆနာက စာေရးသူ အေနနဲ႔ အထူးစိုးရိမ္ မိတာ အမွန္ပါဘဲ ။


ျမန္မာအစိုးရ ၊ ျမန္မာအစိုးရရဲ့ တပ္မေတာ္ အစရွိအာဏာရ အုပ္စုကလဲ ဘယ္လဂ်ီယံ ကဲ့သို႔ ေသြးခြဲ အုပ္ခ်ဳပ္ ၊ လက္နက္ကိုင္အုပ္စုေတြမွ လည္း ေသြးထိုးလွုံ႔ေဆာ္မွုမ်ား - မျပဳမိေစရန္၊ ျပဳမိေနပါက ရပ္တန္းက ရပ္ရန္လိုအပ္ပါတယ္ ။


ယေန႔ၾကားသိရတဲ့ သၽွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း က နမ့္ခမ္းၿမိဳ႕ရဲ့ စိတ္မေကာင္း ဖြယ္ရာ သတင္းေတြထဲမွာ သၽွမ္းေတြေရာင္းတဲ့ ပစၥည္း- ပေလာင္ လူမ်ိဳးေတြ မဝယ္ရ ၊ ပေလာင္ ေတြေရာင္းတဲ့ ပစၥည္း သၽွမ္းလူမ်ိဳး မဝယ္ရ စတဲ့ေသြးထိုးမွု သတင္းေတြ ျဖစ္ေပၚလာလို႔ပါဘဲ ။


ဒီျပႆနာအစကို ျပန္ေဖၚရရင္ RCSS နဲ႔ TNLA ၾကား လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားရာကေန ေမလ ဆန္း ပိုင္းက အိမ္ေၿခ ၆၈ အိမ္ရွိ သၽွမ္းလူမ်ိဳးေ တြေနထိုင္တဲ့ ရြာ မီးရွို႔ခံလိုက္ရပါတယ္ ။ အဲဒီရြာက နမ့္ခမ္းၿမိဳ႕ ေတာင္ဘက္ မိုင္းဝီးေဒသ ဟိုပန္ေက်းရြာအုပ္စု ဟိုပန္ေက်းရြာပါ ။ ေမလ ၆ ရက္ေန႔က မီးတင္ရွို႔ၿပီး က်န္ေနတဲ့ အိမ္တခ်ိဳ႕နဲ႔ တဲေတြကိုလဲ ေမ ၁၇ ရက္ေန႔ က အၿပီး ျပန္လာရွို႔သြားပါတယ္ ။


ဂၽြန္ ၁ ရက္ေန႔ကေန ၃ ရက္ေန႔ တုန္းကလဲ ပေလာင္လူမ်ိဳးသုံး ဦးသတ္ခံ လိုက္ရျပန္ပါတယ္ ။ လက္သည္မသိလိုက္ရပါဘူး ။


တုန႔္ျပန္မွုဇါတ္ကြက္ထဲ ထပ္ဝင္လာ တဲ့အေၾကာင္း အရာ ေနာက္တခုက ဂၽြန္ လ ၆ ရက္ေန႔က နမ့္ခမ္းၿမိဳ႕ ကေန လားရွိုး - မႏၲေလးဘက္သို႔ ဦးတည္သြားေန တဲ့ (ကားဆရာအပါအဝင္) နမ့္ခမ္းလူငယ္ ရ ဦး ကို နမ့္ဖတ္ကာ မေရာက္ခင္ ဖာလိုင္ရြာမွာ လက္နက္ကိုင္အုပ္စုတခု ဖမ္းဆီးသြားပါတယ္ ။ ကေန႔တိုင္ သူတို႔ေတြကို မိသားစု နဲ႔ ဆက္သြယ္ခြင့္မေပးပါဘူး ။


သၽွမ္းလူထု နဲ႔ ပေလာင္လူ ထု ကို ခုတုံးလုပ္ၿပီး ဒီလက္နက္ကိုင္အုပ္စုႏွစ္ခုရဲ့ အားၿပိဳင္မွုက တေန႔ တျခား ပိုမို ႀကီးထြားလာေနပါတယ္ ။ လက္ေတြ႕မွာက ဘယ္သူ အျမတ္ရသြားလဲ ။ စဥ္းစားစရာပါ ။


သၽွမ္းရြာမီးရွို႔ခံရမွုဟာ TNLA လက္ခ်က္ ။ တအာင္း (ပေလာင္) လူမ်ိဳး ၃ ဦးသတ္ခံရတာ RCSS ရဲ့လက္ခ်က္ ။ ထို႔အတူ နမ့္ခမ္းသၽွမ္းလူငယ္ ရ ဦး ဖမ္းဆီးခံရတာ ဟာ TNLA လက္ခ်က္ပါ …….. လို႔ေျပာေနၾကေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာ ဘယ္တာဝန္ရွိပုဂၢိဳလ္ကမွ မေဖၚထုတ္နိုင္ၾကပါဘူး ။


သၽွဲန္ပိုင္းဂ်ာနယ္ တာဝန္ခံ အယ္ဒီတာ စိုင္းဇင္ကေတာ့ - “က်ေနာ္တို႔ သတင္း စာေလာကမွာ စကား တစ္ ခြန္းရွိတယ္ဗ် ။ ပဋိကၡေတြ ၊ စစ္ပြဲေတြ ျဖစ္လာရင္ အရင္ဦးဆုံး က်ဆုံးသြားတာက အမွန္တရားပဲတဲ့ ။ ၿပီးေတာ့ နစ္နာရ တာက လည္း လက္နက္မဲ့ ျပည္သူေတြပဲ ။ ပေလာင္တပ္ဘက္ကလည္း သၽွမ္းရြာေတြ ရွိ လို႔ သၽွမ္းတပ္ေတြ လွုပ္ရွားနိုင္တယ္ လို႔ သံသယနဲ႔ ၾကည့္ၾကတယ္ ။ သၽွမ္း တပ္ ဘက္ကလည္း ေတာထဲ ေတာင္ထဲ ေတြ႕သမၽွ ပေလာင္လူမ်ိဳးေတြဟာ ပေလာင္တပ္ကလူေတြပဲ လို႔ သံသယနဲ႔ၾကည့္တယ္ ။ သၽွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္းမွာ သၽွမ္းရြာေတြ မီးေလာင္တယ္ ။ လူေတြ အသတ္ခံရတယ္ ။ သိပ္မၾကာဘူး ပေလာင္ရြာသားေတြ ထပ္အသတ္ခံရတယ္” ။


“  ေနာက္ၿပီး ခရီးသြားတဲ့ သၽွမ္းလူငယ္ေတြ လမ္းမွာေပ်ာက္သြားတယ္ ။ အျပန္ အလွန္ ကလဲ့စားေခ် ေနၾက သလားလို႔ေတာင္အမ်ားက ျမင္ေနၾကၿပီ။ အျပစ္ မရွိဘဲ၊ ဘာမွ မသက္ဆိုင္ဘဲ နစ္နာခဲ့ရသူေတြ အားလုံး အတြက္ လုံးဝ စိတ္ မေကာင္းဘူး ။ ျဖစ္လည္း လုံးဝ မျဖစ္သင့္ဘူး ။ ခက္တာက ဘယ္သူကမွ လည္း သူတို႔ လက္ခ်က္ပါလို႔လည္း ဝန္မခံၾကဘူး ။ အမွန္တရားကေတာ့ က်ဴးလြန္တဲ့သူေတြကိုယ္တိုင္ အသိဆုံးျဖစ္ ပါလိမ့္မယ္ ”  ။

“ ဒါေၾကာင့္ ႏွစ္ဖက္ သက္ဆိုင္ရာ တပ္ေတြအေနနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာပဲ ေျဖရွင္းေၾက စခ်င္ တယ္ ”


“ ဒါေပမယ့္ ၾကားေနရတာကေတာ့ ႏွစ္ဖက္စလုံးက စစ္သားေတြ ထပ္စုေနၾက တယ္ ။ အင္အား ျဖည့္ တင္းဖို႔ လုပ္ေနၾကတယ္လို႔ ၾကားတယ္ ။ ေဆြးေႏြး နိုင္ၾကဦးမယ္လို႔ မထင္ဘူး ။ ေဆြးေႏြးလို႔ မရလို႔ တိုက္ၾကမယ္ဆိုရင္လည္း စစ္သားခ်င္းစစ္သား ျဖစ္တဲ့ကိစၥကို စစ္သားပီပီ စစ္သားခ်င္းရွင္းၾကေပါ့။ လက္နက္မဲ့ အျပစ္မဲ့ လူထုကို လုံးဝဒုကၡမေပးေစလိုဘူး”


“ အခုျဖစ္ေနတာက တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ တပ္ဖြဲ႕ေတြ အေနနဲ႔ "ဝ" တပ္ဖြဲ႕ကို အားက်ၿပီး သူတို႔ စိုးမိုးတဲ့ နယ္ေျမမ်ားေလေလ လာမယ့္ နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ သူတို႔ရဲ့ နိုင္ငံေရးေတာင္းဆိုခ်က္ ပိုမို ခိုင္မာ လာမယ္လို႔ ထင္ေနၾကတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္လည္း နယ္ေျမစိုးမိုးေရးကို အဓိကထားေနၾကတယ္ ။ ႏွစ္ဖက္ စလုံးက သက္ဆိုင္ရာ ပုဂၢိဳလ္ေတြ အေနနဲ႔ ေရွ႕ေရးကို ၾကည့္ဖို႔လိုပါလိမ့္မယ္ ။ တျခားလူေတြ ကလည္း ေလာင္ စျပဳေနၿပီျဖစ္တဲ့ လူမ်ိဳးေရး ပဋိပကၡမီးကို မီးစာထပ္မထည့္သင့္ဘူး ။ အနာ ဂတ္မွာ ရွင္သန္ၾကမယ့္ သၽွမ္းကေလးေတြ ၊ ပေလာင္ကေလးေတြကို ပဋိကၡအေမြ ခ်န္ရစ္ေပးခဲ့ၾကမွာလား ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းခ်စ္ၾကည္ေရး အေမြခ်န္ေပး ခဲ့ၾကမွာလား ဆိုတာ ၾကပ္ၾကပ္ႀကီး စဥ္းစားၾကဖို႔လိုလိမ့္တယ္ ” - လို႔ ေျပာပါတယ္ ။


ပေလာင္ ႏွင့္ သၽွမ္းလူမ်ိဳးစုအၾကား အမုန္းပြားမွုဟာ ဘယ္ေလာက္ ထိႀကီး သလဲဆိုရင္ - တပ္မေတာ္စစ္ ေၾကာင္း နဲ႔ သၽွမ္း ျပည္တပ္မေတာ္ SSPP/SSA အၾကား တိုက္ပြဲေၾကာင့္ ေက်ာက္မဲၿမိဳ႕နယ္ အတြင္း ေနာင္ ကန္အုပ္စုဝင္ ဝိုးလုံေက်းရြာ သား ၈ ဦး က ရြာထဲမွာဘဲ မီးရွို႔သတ္ျဖတ္ခံရမွုပင္ သၽွမ္းလူမ်ိဳးေ တြက သတိမရ သလို - ျဖစ္လာတာကိုေတြ႕ရပါတယ္ ။


ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ေမလ ၂၈ ရက္ေန႔က ေက်ာက္မဲ ဆႏၵေဖၚထုတ္ပြဲက အဆိုပါ ကိစၥ ထုတ္ေဖၚျခင္းလုံးဝ မေတြ႕ရွိရေပ ။


သၽွမ္းျပည္အတြင္းမွာ သၽွမ္းလူမ်ိဳးနဲ႔ ပေလာင္ (တအာင္း) လူမ်ိဳးေတြ ဆို တာ ေရွးပေဝသဏီကတည္းက အတူေနလာတယ္ ။ ရိုးရာယဥ္ေက်းမွု မွ အစ နာမည္မွည့္ေခၚတာ အဆုံး ဆင္တူၾကပါတယ္ ။ သၽွမ္းလူမ်ိဳး ေတြ ရိုးရာပြဲ က်င္းပ ရင္ ပေလာင္ေတြ မပါမရွိသလို ၊ ပေလာင္ပြဲေတြမွာလဲ သၽွမ္းေတြ မသြားမေနပါဘဲ ။


ဒီအလွတရားေတြ အစား လက္ရွိအေျခအေနမွာေတာ့ နမ့္ခမ္းၿမိဳ႕နယ္ အတြင္း မွာ လူမ်ိဳးတခု နဲ႔ တခု ၾကား မယုံၾကည္မွုေတြ ၊ အမုန္းပြားမွုေတြ တျဖည္းျဖည္း တိုးပြားလာေနပါတယ္ ။


ဒီအက္ကြဲမွုကို အခြင့္အေရးအေနနဲ႔ အသုံးခ်မယ့္ တတိယ အုပ္စုလဲ ရွိမည္မွာ မလြဲပါ ။ ဒီ့အတြက္ ၎တို႔ ဆင္ထားတဲ့ အကြက္ထဲ မက်မိေစရန္ မိမိအမ်ိဳး ကိုခ်စ္ၾကတဲ့ သၽွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ RCSS/SSA နဲ႔ တအာင္းအမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္ PSLF/TNLA တို႔ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ျပႆနာကို ၿငိမ္းခ်မ္း တဲ့ နည္းနဲ႔ အျမန္ဆုံးေျဖရွင္းၾကပါရန္ တိုက္တြန္းနိုးေဆာ္အပ္ပါတယ္ ။